Έρχονται στιγμές στη ζωή του ανθρώπου που βρίσκεται αντιμέτωπος με κάτι που ξεπερνά κατά πολύ τις δυνάμεις του. Μπορεί να είναι ένα φυσικό φαινόμενο, μπροστά στο οποίο αισθάνεται μικρός και ανυπεράσπιστος. Μπορεί να είναι μια αρρώστια απέναντι στην οποία αισθάνεται ανήμπορος. Μια απώλεια που δεν μπορεί να αποδεχθεί. Μια κατάσταση κοινωνικής αδικίας απέναντι στην οποία αισθάνεται ανήμπορος να αντιδράσει. Τότε έρχεται αντιμέτωπος με την περατότητά του. Απελπίζεται, οργίζεται, αναζητά έναν τρόπο να αντισταθεί σε αυτό που μοιάζει να τον υπερβαίνει. Κι όμως, ακριβώς μέσα σε αυτή την αίσθηση της αδυναμίας μπορεί να ανακαλύψει κάτι που δεν είχε προηγουμένως υποψιαστεί.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να περιγράψει ο Immanuel Kant στην Κριτική της κριτικής δύναμης, όταν αναπτύσσει την έννοια του Υψηλού. Ο άνθρωπος μπορεί να βρεθεί μπροστά σε κάτι που, με την απεραντοσύνη ή την ισχύ του, τον κάνει να αισθάνεται την αδυναμία του. Ωστόσο, αυτή η πρώτη αίσθηση μπορεί να μην είναι και η τελευταία. Ο λόγος λέει ο Kant, η φαντασία θα λέγαμε εμείς, διαθέτει τη δυνατότητα να συλλάβει ιδέες που υπερβαίνουν κάθε αισθητηριακή παράσταση. Μέσα από την εμπειρία του Υψηλού ο άνθρωπος αναγνωρίζει —ή, όπως θα λέγαμε εμείς, κατασκευάζει— μια άλλη δυνατότητα της ύπαρξής του. Έτσι, εκείνο που αρχικά τον έκανε να αισθανθεί ανίσχυρος μπορεί να γίνει αφετηρία μιας υπέρβασης.
Η ζωή του δεν χρειάζεται να βρεθεί σε κάποια οριακή στιγμή για να αρχίσει να αναζητά αυτή την υπέρβαση. Και η επιθυμία της απόκτησης ενός σπιτιού, ενός αυτοκινήτου, ενός μαγαζιού, μιας θέσης, η ερωτική σχέση με κάποιο πρόσωπο, η δημιουργία οικογένειας αποκτούν μια ιδιαίτερη σημασία, σαν να κρύβουν μέσα τους κάτι περισσότερο από αυτό που πραγματικά είναι. Φαντάζεται μέσα από αυτά ότι θα εξαφανιστεί η έλλειψη από τη ζωή. Δεν είναι πια απλώς ένα πρόσωπο, ένα σπίτι, ένα αυτοκίνητο, μια θέση, μια σχέση. Όλα γίνονται φορείς μιας υπόσχεσης: ότι μέσα από αυτά θα βρει την αναγνώριση, την ασφάλεια, την ευτυχία ή την ολοκλήρωση που αναζητά.
Το αντικείμενο αποκτά έτσι μια σχεδόν υπερβατική και απεριόριστη σημασία. Αυτή ακριβώς τη λειτουργία της ανθρώπινης επιθυμίας και φαντασίωσης έρχεται να αναδείξει ο Slavoj Žižek με την ανάλυση της ιδεολογίας στο The Sublime Object of Ideology (1989). Η σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία δεν του προσφέρει απλώς ένα αυτοκίνητο, ένα σπίτι ή ένα προϊόν. Του υπόσχεται μια εικόνα του εαυτού του, με την οποία θα μπορούσε επιτέλους να αισθανθεί ολοκληρωμένος. Η ιδεολογία δεν λειτουργεί απλώς ως ένα σύστημα ψευδών αντιλήψεων που παραμορφώνει την πραγματικότητα, αλλά ταυτόχρονα του προσφέρει μια φαντασιακή εικόνα πληρότητας. Έτσι, η λειτουργία του Υψηλού, η οποία στον Kant αναδεικνύεται ως δυνατότητα αναγνώρισης μιας ανώτερης διάστασης της ανθρώπινης ύπαρξης, στον Žižek γίνεται αντικείμενο κριτικής: Μήπως εκείνο που εμφανίζεται ως υπέρβαση της ανθρώπινης περατότητας είναι τελικά μια άλλη μορφή αιχμαλωσίας του; Σε αυτό το σημείο αναδεικνύεται η σημασία του Hegel για τον Žižek.
Η εγελιανή διαλεκτική δεν είναι μια διαδρομή με την οποία ο άνθρωπος μπορεί να αναζητήσει μια ανώτερη πληρότητα που θα αποκαταστήσει όσα του λείπουν. Δεν πρόκειται για την εξαφάνιση των αντιφάσεων ούτε για την αποκατάσταση μιας τελικής ολότητας. Η διαλεκτική άρση (Aufhebung) δεν εξαφανίζει το αρνητικό, αλλά αλλάζει τη σχέση του ανθρώπου μαζί του: αφαιρεί το κεντρί του. Έτσι, η χειραφέτηση προϋποθέτει να έρθει αντιμέτωπος με την ίδια τη φαντασίωση που οργανώνει την επιθυμία του και να τη διασχίσει. Να πάψει να περιμένει από κάποιο πρόσωπο, κάποιο αντικείμενο, κάποια σχέση ή κάποιο ιδεώδες να του προσφέρει την απόλυτη πληρότητα. Όχι για να εγκαταλείψει την επιθυμία του, αλλά για να συμφιλιωθεί με τα όριά της.